İngiltere Kralı III. Charles, Kraliçe Camilla ve Galler Prensi William, 116'sı çocuk 144 kişinin hayatını kaybettiği Aberfan faciasının 60. yıl dönümünde Galler'deki küçük maden köyündeydi. Kraliyet ailesinin üç üyesi, bir zamanlar Pantglas İlkokulu'nun bulunduğu yerde bugün yer alan Aberfan Anma Bahçesi'ne çelenk bıraktı, hayatta kalanlar ve kurbanların aileleriyle bir araya geldi. Kral, hayatta kalanların tanıklıklarını dinlemenin “derin bir alçakgönüllülük duygusu” verdiğini söyledi.
5N1K: Haberin özeti
- Ne oldu? Kral Charles, Kraliçe Camilla ve Prens William, Aberfan faciasının 60. yılında anma törenine katıldı, çelenk bıraktı ve hayatta kalanlarla buluştu.
- Kim? Kral III. Charles, Kraliçe Camilla, Galler Prensi William; hayatta kalanlar, aileler ve Pantglas İlkokulu'nun hayattaki son öğretmeni Mair Morgan.
- Nerede? Galler'in Merthyr Tydfil bölgesindeki Aberfan köyü: Anma Bahçesi, Aberfan ve Merthyr Vale Toplum Merkezi ile Ynysowen İlkokulu.
- Ne zaman? 21 Ekim 2026 Çarşamba; facianın tam 60. yıl dönümü.
- Nasıl? Kraliyet üyeleri kısa bir dua ve saygı duruşuna katıldı, çelenk ve çiçek bıraktı; Prens William bir anma heykelinin açılışını yaptı.
- Neden önemli? Aberfan, Birleşik Krallık tarihinin en acı felaketlerinden biri; kraliyet ailesinin bu kasabayla bağı Kraliçe II. Elizabeth döneminden beri sürüyor.
Anma bahçesinde dua ve saygı duruşu
Associated Press'in haberine göre anma, Pantglas İlkokulu'nun yıkıldığı alana kurulan bahçede kısa bir dua ve saygı duruşuyla yapıldı. Kral ve Prens William birer çelenk bıraktı, Kraliçe Camilla ise bir buket çiçek koydu. Kral ve Kraliçe'ye bahçede, okulun hayatta kalan son öğretmeni Mair Morgan eşlik etti.
Prens William'ın çelengindeki kart, kendisi ve eşi Galler Prensesi Catherine tarafından imzalanmıştı. Kartta “Anılarımızda ve kalplerimizde sonsuza dek” yazıyordu. Prenses Catherine törene katılmadı; ancak çiftin 2023'te Galler Prensi ve Prensesi unvanlarını aldıktan kısa süre sonra Aberfan'ı birlikte ziyaret ettikleri hatırlatıldı. Kraliçe Camilla'nın yakasında ise Galler'in sembolü pırasa biçimindeki elmas broşu dikkat çekti.
Kral Charles: “Sizin asla unutamayacağınızı anmak için duruyoruz”
Anmanın ardından kraliyet üyeleri, Aberfan ve Merthyr Vale Toplum Merkezi'nde hayatta kalanlar ve kurbanların aileleri için düzenlenen resepsiyona geçti. Kral burada yaptığı konuşmada, “Bugün sizin asla unutamayacağınızı anmak için duruyoruz” dedi ve “Hiç kimse, bir topluluk olarak sizin katlandıklarınıza katlanmak zorunda kalmamalı” diye ekledi. Kral, resepsiyonda Aberfan Eşleri Grubu'ndan Gloria Davies ile de sohbet etti.
Felaket günü olay yerine giden eski polis memuru 94 yaşındaki Rona Price, kraliyet ailesiyle tanışmanın “büyük bir onur” olduğunu söyledi. Hayatta kalanlardan Jeff Edwards ise kraliyet ailesine, yıllardır süren “desteği, şefkati ve bağlılığı” için teşekkür etti.
Prens William'dan anma ağacı açılışı
Prens William günün erken saatlerinde, köydeki Ynysowen Toplum İlkokulu'nu ziyaret ederek bir anma ağacı heykelinin açılışına katıldı. Heykel, Powys merkezli ArtMetal şirketi tarafından tasarlandı. Yapımında görev alan Adam Barrett, BBC'ye yaptığı açıklamada “Keşke hiç yaşanmasaydı” dedikten sonra, umut veren bir eser ortaya koymaya çalıştıklarını söyledi.
21 Ekim 1966: Aberfan'da ne oldu?
21 Ekim 1966 sabahı, günlerdir süren şiddetli yağmurların ardından köyün yukarısındaki dağ yamacına yığılmış Merthyr Vale Kömür Ocağı atıkları kaydı. Yaklaşık 1,5 milyon fit küp çamur ve kömür artığı, Pantglas İlkokulu'nu ve çevredeki evleri gömdü. Facia 116'sı çocuk, 28'i yetişkin 144 kişinin ölümüne yol açtı; ölenler arasında okulun 109 öğrencisi ve 5 öğretmeni vardı. Okuldaki çocukların yaklaşık yarısı hayatını kaybetti.
Atık yığınlarının yıllarca, altında yer altı kaynakları bulunan bir yamaca biriktirildiği ve maden yöneticilerinin önceden uyarıldığı sonradan ortaya çıktı. 76 gün süren kamu soruşturmasına rağmen kimse yargılanmadı ya da görevinden olmadı. Bu durum, Aberfan'ın İngiltere'de yalnızca bir doğal afet değil, aynı zamanda derin bir adalet tartışması olarak hatırlanmasına yol açtı.
Kraliçe Elizabeth'in “en büyük pişmanlığı”
Aberfan'ın kraliyet ailesiyle bağı da uzun bir geçmişe sahip. Kraliçe II. Elizabeth, köyü faciadan ancak sekiz gün sonra ziyaret edebilmişti; özel kalem müdürü yıllar sonra Kraliçe'nin bu gecikmeyi saltanatının en büyük pişmanlıklarından biri olarak gördüğünü anlatmıştı. Kraliçe ilerleyen yıllarda köye üç kez daha gitti: 1973'te yeni toplum merkezini açtı, 1997'de anma bahçesine bir kiraz ağacı dikti, 2012'de ise Edinburgh Dükü ile birlikte Ynysowen İlkokulu'nu açtı. Kral Charles da henüz Galler Prensi'yken, 2016'daki 50. yıl dönümünde anma bahçesine bir ağaç dikmişti.
Bu yılki anma, Kral, Kraliçe ve veliaht prensin aynı resmi programda bir arada görülmesi açısından da dikkat çekti. İngiliz basını, üç kraliyet üyesinin böylesine ortak bir göreve birlikte katılmasının seyrek olduğuna vurgu yaptı.
Sık sorulan sorular
Aberfan faciası nedir?
21 Ekim 1966'da Galler'in Aberfan köyünde maden atık yığınının kayarak Pantglas İlkokulu'nu ve evleri gömmesiyle 116'sı çocuk 144 kişinin öldüğü felakettir.
60. yıl anmasına kimler katıldı?
Kral III. Charles, Kraliçe Camilla ve Prens William katıldı; Prenses Catherine katılmadı ama William'ın çelengindeki kartı onunla birlikte imzaladı.
Çelenk kartında ne yazıyordu?
Prens William'ın çelengindeki kartta “Anılarımızda ve kalplerimizde sonsuza dek” yazıyordu.
Kraliçe Elizabeth Aberfan'ı ne zaman ziyaret etti?
Faciadan sekiz gün sonra; bu gecikmeyi en büyük pişmanlıklarından biri olarak gördüğü aktarılır. Sonrasında köyü üç kez daha ziyaret etti.
Kaynaklar
- NBC News / Associated Press: King Charles and family mark 60th anniversary of Aberfan disaster
- The Court Jeweller: The British Royals Commemorate a Solemn Anniversary in Aberfan
- Hello!: Princess Kate's subtle gesture at poignant ceremony she didn't attend
Görsel temsilîdir: Wikimedia Commons (CC0 1.0).
